Inhoud
In het magazijn vinden verschillende werkzaamheden plaats: de op- en omslag van producten en grondstoffen, het vervoer van goederen en in veel gevallen ook de kwaliteitscontrole en het verpakken van pakketten. Het is er dan ook vaak druk. Om het personeel te beschermen tegen ongevallen, is veiligheid in het magazijn een belangrijk onderdeel van uw preventiebeleid. In dit artikel leest u welke delen van het magazijn bijzondere aandacht verdienen en hoe u de veiligheid in uw magazijn kunt verhogen.
Wat zijn de grootste veiligheidsrisico’s in een magazijn?
In magazijnen komen relatief veel bedrijfsongevallen voor, omdat er meerdere activiteiten plaatsvinden met een verhoogd veiligheidsrisico – denk aan palletiseren, het vervoeren van geladen pallets met stapelaars of palletwagens en het uitnemen van zware goederen van het bovenste schap. In smalle gangpaden zijn personen te voet doorgaans niet toegestaan, aangezien er een hoog ongevalsrisico bestaat. Dit dient bedrijfsmatig duidelijk geregeld te zijn.
Magazijnen vallen onder de sector ‘Opslag en vervoerondersteunende activiteiten’. Dit is een van de sectoren in België met een verhoogd risico op arbeidsongevallen. Het grootste risico in het magazijn doet zich voor bij het werken met:
- Interne transportmiddelen, zoals vorkheftrucks en stapelaars en transpalletten
- Rekken, pallets en opslagsystemen
- Opslagcontainers en verpakkingen (vaten, gitterboxen, jerrycans etc.)
Veelvoorkomende ongevallen in magazijnen zijn:
- Letsel door vallende goederen
- Aanrijdingen met interne transportmiddelen
- Vallen van ladders en trappen
- Fysieke overbelasting
Het bovenstaande maakt duidelijk dat veiligheidsmaatregelen in het magazijn een bijzonder belangrijke rol spelen – zowel bij de planning en inrichting als bij het dagelijkse werk.
Welke gevaren kunnen zich voordoen in het magazijn?
In de onderstaande tabel vindt u een overzicht van potentiële gevaren, die bij het werken in een magazijn op uw pad kunnen komen.
| Bron van gevaar | Voorbeelden |
|---|---|
| Licht ontvlambare of explosieve stoffen | • Vervoer van gevaarlijke stoffen • Onjuiste opslag van lithium-ion-accu‘s • Opslag van gevaarlijke stoffen • Gebruik van chemicaliën • Gasinstallaties |
| Elektrische gevaren | • Laadstations, bijv. voor het opladen van lithium-ion-accu’s • Kortsluiting, bijv. van de verlichting op de werkplek • Defecte elektriciteitsleidingen en stekkers |
| Mechanische gevaren | • Interne transportmiddelen • Ontbreken van persoonlijke beschermingsmiddelen • Lopende banden en transportbanden • Gereedschap, arbeidsmiddelen • Krappe ruimtes, zoals smalle gangpaden • Gebrek aan beveiliging van bewegende delen • Gladde vloeren of oppervlakken met scherpe randen • Rekken, pallets • Drempels, ladders, trappen |
Een risicobeoordeling als basis voor een goed veiligheidsconcept
In een magazijn is een risicoanalyse wettelijk verplicht op grond van de Codex over het welzijn op het werk. Hierbij worden alle werkplekken, installaties, machines, voertuigen en verkeerswegen onderzocht op mogelijke bronnen van gevaar. Er moet ook rekening worden gehouden met de effecten van het werk op de lichamelijke en geestelijke gesteldheid van de werknemers.
Op basis van de risicoanalyse moet al bij de indeling van het magazijn een uitgebreid veiligheidsplan worden opgesteld dat alle aspecten van het dagelijkse werk omvat. Dit betreft:
- Inrichting van het magazijn
- Aanschaf van geschikte arbeidsmiddelen
- Coördinatie en optimalisatie van werkprocessen
- Opleiding en uitrusting van werknemers
Geautomatiseerde processen en moderne technologie kunnen de gevaren in het magazijn verminderen. Voor een beoordeling op maat en advies over veiligheid in uw magazijn kunt u het beste een expert in de arm nemen.
Het STOP-principe
In de volgende stap gebruikt u het STOP-principe (Substitutie, Technologie, Organisatie, Personeel) om voor elk punt afzonderlijk te bepalen hoe u de veiligheid kunt verhogen. Neem daarbij de volgende vragen door:
- Kunt u de specifieke werkwijze, machine of grondstof weglaten of vervangen door een minder gevaarlijke variant? (Substitutie)
- Kan het gevaar worden ingeperkt door technische of structurele veranderingen? (Technologie)
- Kunnen veranderingen in de organisatie zorgen voor meer veiligheid? (Organisatie)
- Zijn werknemers en bezoekers beter beschermd tegen gevaren met behulp van specifieke beschermingsmiddelen? (Personeel)
De volgorde van het STOP-principe mag niet worden gewijzigd: dit betekent dat u altijd moet proberen de minst gevaarlijke methodes, arbeidsmiddelen, grondstoffen en machines voor het uitvoeren van werkzaamheden te vinden, voordat u technologische of organisatorische maatregelen neemt.
Maatregelen voor meer veiligheid in het magazijn
U vraagt zich nu waarschijnlijk af welke concrete maatregelen u kunt nemen om de veiligheid op de werkvloer van uw magazijn te bevorderen. Hieronder hebben we de belangrijkste punten voor u samengevat:
- Magazijnrekken en opslagsystemen
De belangrijkste factoren voor de veiligheid van magazijnrekken en opslagsystemen zijn het draagvermogen en de stabiliteit. Zorg ervoor dat de toegestane veld- en/of vaklast niet wordt overschreden en dat de last gelijkmatig wordt verdeeld. Als u merkt dat de rekken aan hun limiet zitten qua draagvermogen, maar dat er nog wel ruimte beschikbaar is, laad dan niet meer goederen op de rekken. Kies in plaats daarvan voor een vergroting van uw opslagcapaciteit met de aanschaf van extra magazijnrekken.
Voor alle bedrijven is een jaarlijkse inspectie van de rekken verplicht. Bij een dergelijke veiligheidscontrole worden al uw magazijnrekken gecontroleerd op onder meer stabiliteit en schade. - Voldoende ruimte voor interne transportmiddelen
Voor een veilig gebruik van stapelaars en transpalletten spelen vooral de ruimtelijke omstandigheden een grote rol. Het is belangrijk dat de gangpaden tussen de rekken voldoende ruimte bieden om te rijden en te manoeuvreren. Daarom moeten bepaalde minimumafstanden tot de rekken worden aangehouden. Als u uw magazijn helemaal opnieuw inricht, moet u bij het inplannen van de rekken rekening houden met de minimale breedte van de gangpaden.
Voor de dagelijkse praktijk is er speciale aanrijdbeveiliging die bij een botsing schade aan het voertuig en het rek minimaliseert en bovendien verhindert dat het magazijnrek kan omvallen. Aanrijdbeveiliging kan ook worden gebruikt om verkeersroutes van elkaar af te bakenen. Zo verhoogt u tegelijkertijd de veiligheid van alle mensen die te voet in het magazijn onderweg zijn. - Onderhoud en inspectie van magazijntrucks
Zorg ervoor dat u uitsluitend met goed functionerende magazijntrucks werkt. Behalve de juiste bediening van palletwagens, stapelaars en heftrucks zijn regelmatige controles door experts en dagelijkse zichtcontroles belangrijk om de veiligheid in het magazijn te verhogen. Kleine reparaties aan transpalletten kunt u zelf uitvoeren, grote reparaties kunt u het best aan experts overlaten.
- Realistisch tijdschema reduceert de kans op ongelukken
Een te krap tijdschema, bijvoorbeeld voor het orderpicken of het inpakken van producten, leidt ertoe dat medewerkers fouten maken – en dat is vaak een veiligheidsrisico. Plan genoeg tijd in voor alle noodzakelijke stappen van een proces. Met behulp van moderne technologie voor orderpicken, zoals pick-by-vision of pick-by-watch in combinatie met een goed doordachte magazijnindeling lukt het om alle processen veilig en op tijd af te krijgen.
- Scholing vaScholing van uw personeel
De hoeveelheid ongevallen op de werkplek die het gevolg zijn van een gebrek aan kennis en oplettendheid mag niet worden onderschat. Daarom is het belangrijk dat uw personeel regelmatig wordt getraind en geïnstrueerd over de omgang met machines, apparatuur en gereedschap, en hoe zij zich moeten gedragen in gevaarlijke situaties.
- Geschikte arbeidsmiddelen
Verder is het voor de veiligheid in het magazijn belangrijk dat de werkomstandigheden optimaal zijn vormgegeven. Dit betekent dat alle werknemers hun taken geconcentreerd en zonder onnodige gezondheidsrisico’s kunnen uitvoeren. Controleer daarom de volgende mogelijkheden:
• Inrichten van ergonomische werkplekken met de mogelijkheid om te wisselen tussen zittend en staand werken
• Werkdruk en pauzetijden aanpassen
• De werkdruk verlichten door het automatiseren van magazijnprocessen
• Op basis van de risicoanalyse meer persoonlijke beschermingsmiddelen beschikbaar stellen - Verantwoordelijkheid van de bedrijfsleiding
Als bedrijfseigenaar heeft u een voorbeeldfunctie. Want wat hebben regels en voorschriften voor zin als u zich er zelf niet aan houdt? Geef het goede voorbeeld en respecteer alle veiligheidsmaatregelen in het magazijn.
Welke veiligheidsvoorschriften gelden voor het magazijn?
Er zijn tal van veiligheidsregels voor het magazijn. Hieronder vindt u de belangrijkste wetgeving die van toepassing is op veiligheid op de werkplek in België:
- Welzijnswet
- Codex over het welzijn op het werk
Daarnaast is er regelgeving voor specifieke onderwerpen zoals het gebruik van interne transportmiddelen en het werken met magazijnrekken, bijvoorbeeld:
Interne transportmiddelen:
- Codex over het welzijn op het werk, Boek IV, Titel 3 – Mobiele arbeidsmiddelen al dan niet met eigen aandrijving
- Codex over het welzijn op het werk, Boek IV, Titel 3, Art. IV.3-5 – Specifieke eisen voor heftrucks
- Attest voor het besturen van een gemotoriseerd transportwerktuig
Magazijnrekken:
- NBN EN 15635 Stalen opslagsystemen – Gebruik en onderhoud
- NBN EN 15512 Stalen opslagsystemen – Verstelbare palletstellingsystemen
- NBN EN 15629 Statische stalen opslagsystemen – Specificatie van opslagapparatuur
Indien u zeker wilt weten aan welke wet- en regelgeving u zich precies moet houden, kunt u contact opnemen met de FOD Werkgelegenheid of uw sectororganisatie.
Veelgestelde vragen over veiligheid in het magazijn
Magazijnen vallen onder de sector ‘Opslag en vervoerondersteunende activiteiten’. Dit is een van de sectoren in België met een verhoogd risico op arbeidsongevallen. Het grootste risico in het magazijn doet zich voor bij het werken met:
• Interne transportmiddelen, zoals vorkheftrucks en stapelaars en transpalletten
• Rekken, pallets en opslagsystemen
• Opslagcontainers en verpakkingen (vaten, gitterboxen, jerrycans etc.)
De meest voorkomende ongevallen in magazijnen zijn:
• Letsel door vallende goederen
• Aanrijdingen met interne transportmiddelen
• Vallen van ladders en trappen
• Fysieke overbelasting
De bedrijfsleiding is altijd verantwoordelijk voor de veiligheid in het magazijn. Daarom moet er al ten tijde van de indeling van het magazijn een uitgebreid veiligheidsconcept worden opgesteld dat alle aspecten van het dagelijkse werk omvat. Dit betreft:
• De indeling van het magazijn
• De aanschaf van geschikte arbeidsmiddelen
• De coördinatie en optimalisatie van werkprocessen
• De opleiding en uitrusting van werknemers
Volgens de Codex bent u verplicht een risicoanalyse in het magazijn uit te voeren. Hierbij worden alle werkplekken, installaties, machines, voertuigen en verkeerswegen onderzocht op mogelijke risico’s. Er moet ook rekening worden gehouden met de effecten van het werk op de lichamelijke en geestelijke gesteldheid van de werknemers.
Let op: de hier genoemde voorschriften zijn slechts een keuze uit de belangrijkste wettelijke richtlijnen. Voor gedetailleerde informatie verwijzen we u naar de hier weergegeven voorschriften en wetten. Bij de concrete omzetting in uw bedrijf dient u zich bij twijfel tot een deskundige te richten.
Bron afbeelding:
© gettyimages.de – Geber86
